Satranç Haberleri - Haberler, Dersler, Turnuvalar

Satrançta tempo, bir hamlelik zaman birimidir.

Yani bir hamle, bir tempoya denktir. Belli bir sonuca ulaşmak için gerekenden bir ya da birden fazla hamle yapan taraf "tempo kaybetmiş", görünürde daha fazla hamle gerektiren bir manevrayı ise daha az sayıda hamleyle yapan taraf da "tempo kazanmış" olur.

Mesela a1'den e1'e bir hamlede gelebilecek olan bir Kale, a1'den önce c1'e, oradan da e1'e gelsin. Kale, 1 hamlede gelebileceği bir kareye 2 hamlede geldiğinden, 1 tempo kaybetmiştir. Fakat bu tarz manevralar her zaman tempo kaybetmez. Zaman zaman konum, böyle manevraları gerekli kılabilir. Genel olarak, tempo kazanan hamleler tercih edilir.

Tempo ile beraber incelenecek bir diğer kavram da inisiyatif (girişim) kavramıdır. Eğer bir taraf sürekli olarak rakibini belli bir şekilde cevap vermeye mecbur bırakacak, ya da rakibinin verebileceği yanıtların sayısını azaltacak hamleler yapabiliyorsa, bu taraf inisiyatife sahiptir deriz. İnisiyatife sahip olan taraf daha geniş bir hamle seçimine sahipken, rakibi ise belli hamle ya da hamleleri yapmaya mecburdur. Böylece inisiyatife sahip olan taraf oyunu yönlendirecektir. İnisiyatife sahip olmak, zaman zaman kazanca götürecek bir üstünlük iken, bazen de önemsizdir.

Tempo kazanmak her zaman amaç değildir. Özellikle amacın gelişim olduğu açılış safhasından farklı olarak, fazla sayıda hamle yapmak yerine, doğru zamanda doğru yerde olmanın önemli olduğu oyunsonunda, kimi konumlarda, hamle sırası kendisinde olan oyuncu konumunu geliştirmek için tempo kaybeder. Örneğin opozisyon alındığında hamle sırası kendisinde olan şah genellikle kaybeder. Oyun sonlarında "üçgen çizme" teması, "tempo kaybetmek" amaçlıdır.